Reflexies: Duurzaamheid in het onderwijs – Must of mode?

Reflexies: Duurzaamheid en onderwijs
- Must of Mode

Duurzaamheid is allang geen modeverschijnsel meer, maar hoe moet het onderwijs ermee omgaan? De discussie en de invloed van duurzaamheid raakt namelijk aan alle onderdelen van het onderwijs, van de eigen infrastructuur die vaak bestaat uit energieverslindende gebouwen, via zaken als de mentaliteit van leerlingen (zwerfvuil) tot en met de lesstof en de veranderende behoefte van de maatschappij.

Lastig is het allemaal wel, want het vergt een heftige investering om schoolgebouwen te verduurzamen. Leerlingen bewegen hun rommel niet langer op straat te gooien lijkt onbegonnen werk en duurzaamheid integreren in de lesstof is al evenmin een sinecure.

Maar als duurzaamheid een facet of Life is en de maatschappij en het bedrijfsleven van het onderwijsveld verwachten dat het aansluit op de behoefte van de samenleving, dan is er geen keuze. Dan zijn investeringen op dit gebied onontkoombaar en kunnen trajecten die moeizaam of lastig lijken niet worden gemeden.

Bovendien biedt duurzaamheid eigenlijk wel heel mooie openingen om het onderwijs aantrekkelijker te maken. Aantrekkelijker door relevantie en context te bieden, bijvoorbeeld door economie te koppelen aan vraagstukken als fairtrade, die nu hooguit als onderdeel van het vak maatschappijleer aan de orde komen. Iets soortgelijks speelt bij techniek dat stukken aantrekkelijker gemaakt kan worden door ruimte te bieden aan zaken als energieopwekking en besparing.

De moeilijkheid van duurzaamheid is echter dat het alles aan alles koppelt en dat is iets was ons is afgeleerd. Dit maakt het leven voor welwillende consumenten en ook de wellicht wat minder welwillende leerlingen lastig. Want iets kan heel biologisch zijn en absoluut geen fairtrade of omgekeerd en als het dan aan twee van de criteria voldoet blijkt weer dat we criterium drie (CO2-uitstoot) en vier (biodiversiteit) over het hoofd hebben gezien.

Voor het onderwijs speelt bovendien, dat als bijeffect van de industriƫle revolutie, de uomo universalis, of anders gezegd, de generalist is verdrongen door de specialist. Het onderwijs is daarin meegegaan en het hoogst haalbare in de onderwijspiramide is de status van professor doctor, de specialist pur sang. Dat deze vaak niet in staat is om over de enge grenzen van zijn specialisatie heen te kijken doet niet ter zake. De generalist daarentegen lijkt soms een exoot die makkelijk misbaar is en die geen aantoonbaar nut heeft.

De samenleving, het bedrijfsleven en – last but not least – de aarde vragen echter om duurzaamheid. Voor het onderwijs is duurzaamheid dus geen keuze, maar een must, wil het haar relevantie behouden.

Leave a Reply