Reflexies: Streng maar rechtvaardig discrimineren

Reflexies: Streng maar rechtvaardig discrimineren

We klampen ons graag vast aan de gedachte dat we uniek zijn, maar tegelijkertijd kunnen we niet ontkennen dat we deel uitmaken van een groep. Een groep met een gedeeld referentiekader. Dat referentiekader helpt ons bepaalde zaken te doorgronden en in een context te plaatsen. Daarnaast bepaalt het onze beleving van de dingen die we meemaken. Dit alles is veel meer collectief dan individueel bepaald.

Anders dan veel andere culturen plaatsen wij het individu bovenaan. Het individu is de maat der dingen en dus moet iedereen, onbevooroordeeld op zijn of haar merites worden beoordeeld en is discriminatie bij (grond)wet verboden.

Voor de schoolpraktijk betekent dit: gelijke monniken, gelijke kappen. Niet alleen is dit in deze multiculturele tijden en wat ongelukkige uitdrukking, maar de vraag is, of je hiermee wel recht doet aan de gedeeld waardes van de verschillende subculturen binnen school. Bovendien is de vraag: werkt het?

Geen docent ontkomt aan de inzet van straffen en beloningen. Daarbij beschikt hij over een beperkt repertoire. Een repertoire dat voor alle leerlingen gelijk is, want we willen en mogen immers niet discrimineren. Maar de vraag doet zich voor of dit rechtvaardig is. Want als we het individu bovenaan plaatsen, waarom houden we dan geen rekening met zijn of haar cultureel bepaalde referentiekader? Juist door niet cultureel te differentiëren straffen we de ene leerling veel zwaarder dan de ander. Het gaat bij straffen en belonen immers om de perceptie.

Het kind tussen twee culturen heeft het ondertussen ook niet makkelijk. Zijn normen- en waardepatronen zullen zich in het algemeen sneller aanpassen aan de ‘Nederlandse’ dan die van zijn ouders. Zo kan het voorkomen dat hij thuis wordt gestraft voor iets wat op school wordt getolereerd en omgekeerd. En in vrijwel geen van de gevallen zal de strafmaat in zijn of haar ogen passen bij het feit.

Een tekort aan inzicht in andere referentiekaders, andere gedeelde achtergronden en burgerschapsstijlen kan leiden tot misverstanden en ongelukken. Onbedoeld pakken straffen soms verkeerd uit en wordt de straf als te zwaar of juist als te licht ervaren. Straffen en belonen is in een heterogene context een soort maatwerk. Het lijkt haast discriminatoir om rekening te houden met culturele achtergronden, maar dat is het juist niet. Om meer licht op deze materie te werpen vragen we Motivaction om licht te werpen op verschillende burgerschapsstijlen.

Leave a Reply